Diensten versus industrie
In Nederland zijn we misschien nog meer dan in andere landen overtuigd van het geleidelijk verdwijnen van de industrie naar landen als China, Vietnam of India. Daar zijn de lonen laag en is er een overvloed aan goedkope arbeidskrachten. Nederland, zo heet het, kan alleen maar overleven door zich toe te leggen op hoogwaardige dienstverlening. De huidige crisis heeft echter bewezen, dat dit een loze gedachtegang is. Zonder een industrie van enige betekenis binnen handbereik zitten de hoogwaardige dienstverleners duimen te draaien. De zogeheten opkomende markten ontwikkelen razendsnel hun eigen hoogwaardige dienstverlening.De huidige crisis geeft echter ook voorbeelden, dat het geleidelijk afscheid nemen van de industrie helemaal geen wetmatigheid is. Dat althans beweert de Boston Consulting Group (BCG)in een reeks van artikelen en rapporten.
Verschuivende concurrentieverhoudingen
De teneur van de rapporten is, dat zo rond 2015 het voor industriële bedrijven net zo aantrekkelijk is om in de VS te produceren als in China. Daar zijn een handvol redenen voor aan te wijzen. Het belangrijkste argument is wel, dat China in de komende jaren zijn kostenvoordeel gaat verspelen. Dat is voor een deel te wijten aan het Chinese beleid om de binnenlandse koopkrachtige vraag te stimuleren. Loonstijgingen van 25% zijn in dit land nu eerder regel dan uitzondering. Arbeid in de steden aan de oostkust wordt geleidelijk ook schaarser. Het binnenland is voor veel westerse bedrijven minder aantrekkelijk. Arbeid is er vaak laaggeschoold en de infrastructuur op zijn best gebrekkig. Het is niet alleen arbeid die duurder wordt, ook de renminbi doet dat, evenals bijvoorbeeld de kosten voor transport. Hoewel de productiviteit van de Chinese werknemer stijgt, biedt dat onvoldoende compensatie voor de kostenstijging, zoals uit Figuur 1 blijkt.Figuur 1.
Daar staat tegenover dat de VS in sommige zuidelijke staten een lage lonen land is geworden. Voorbeelden zijn South Carolina, Alabama en Tennessee. Lonen staan permanent onder druk, de werknemer wordt noodgedwongen steeds flexibeler inzetbaar en de productiviteit in de industrie blijft maar stijgen. De consultants van BCG adstrueren hun betoog met voorbeelden uit de praktijk. Zo heeft Ford Motors besloten 2000 banen te ‘reshoren’, terug te brengen naar de VS.
Terug naar huis
Natuurlijk stellen ze zich ook de vraag of deze voorbeelden incidenten zijn of de pioniers van een bredere trek. BCG meent dat zijn voorbeelden voorbodes zijn, maar ze voegen er onmiddellijk waarschuwende woorden aan toe. China blijft een industriële grootmacht die tegen lage kosten kan en blijft produceren. Bedrijven zullen echter een steeds groter deel van hun capaciteit aanwenden om te produceren voor de Chinese koopkrachtige consument of zijn neven in de rest van Azië. Als het om ‘reshoren’ gaat, zullen alleen die industrieën een terugkeer overwegen waarvoor de component arbeid bij de productie beperkt is of die slechts in kleine volumes produceren.De consultants zien zeven belangrijke industriële activiteiten die in de komende jaren tot 2020 hun koers weer terug verleggen naar de VS. De belangrijkste zijn die van de productie van ICT goederen en elektrische apparatuur. En mochten de rapporteurs van BCG gelijk krijgen dan zal dat de VS geen windeieren leggen. Er zullen twee tot drie miljoen banen bijkomen in de industriële sector. De zeven sectoren zijn nu goed voor 70% van de importen uit China, die in 2010 een waarde vertegenwoordigden van om en nabij USD 300 miljoen. Met een beetje geluk kan over enkele jaren 30% van deze importen definitief naar de VS terug komen. De VS zouden zodoende van importeur weer kunnen veranderen in een exporteur. Tel uit je winst.
Figuur 2
De auteur is als partner verbonden aan De Weygerbergen, bureau voor performancemeting en vermogensbegeleiding in Eindhoven. Hij schrijft op persoonlijke titel.
